Kaynaklı bir parçanın kalitesi, onaylı bir prosedür (WPS) kadar o prosedürü uygulayan kaynakçının becerisine de bağlıdır. Kaynakçı sertifikası, bir kaynakçının belirli bir proses, malzeme grubu, kalınlık ve pozisyon aralığında kabul edilebilir kaynak yapabildiğini bağımsız olarak belgeleyen kayıttır. Çelik için referans standart EN ISO 9606-1'dir.
Fason kaynak tedarikçisi seçen satın alma ve kalite ekipleri için bu belge, tedarikçi denetiminde ilk istenen evraklardan biridir. Bu yazıda sertifikanın neyi kapsadığını, nasıl alındığını ve geçerliliğinin nasıl korunduğunu özetliyoruz.
Kaynakçı Sertifikası Neden Zorunlu?
Birçok standart ve direktif, üretimde yalnızca nitelendirilmiş kaynakçıların çalışmasını şart koşar:
- EN 1090-2 — EXC2 ve üzeri yapısal çelik işlerinde kaynakçılar EN ISO 9606-1'e göre nitelendirilmiş olmalıdır.
- EN ISO 3834-2 — Kapsamlı kalite gerekliliklerinde personel yeterliliği belgelenmelidir.
- PED 2014/68/EU — Basınçlı ekipmanda kalıcı birleştirmeleri yapan personel, yetkili bir kuruluş tarafından onaylanmalıdır.
- EN 15085-2 — Demiryolu araçlarında kaynakçı nitelendirmesi sertifikasyon seviyesinin ön koşuludur.
Kısaca: WPS "nasıl kaynak yapılacağını", kaynakçı sertifikası ise "bunu kimin yapabileceğini" tanımlar. Denetimde ikisi birlikte istenir.
EN ISO 9606-1 Sınavı Nasıl Yapılır?
Sınav, gerçek üretim koşullarını temsil eden bir test parçası üzerinde yapılır ve bir muayene kuruluşu veya yetkili gözetmen tarafından izlenir. Tipik akış şöyledir:
- Test parçasının belirlenmesi: Levha veya boru, alın (BW) veya köşe (FW) kaynağı, kalınlık ve pozisyon seçilir.
- Kaynak uygulaması: Kaynakçı, onaylı ya da ön (pWPS) prosedüre göre test parçasını kaynatır.
- Muayene ve testler: Görsel muayene her zaman yapılır; ardından radyografi (RT) veya eğme testleri, köşe kaynaklarında kırma ya da makro kesit uygulanır.
- Değerlendirme: Kabul kriterleri genellikle EN ISO 5817 seviye B'ye göre değerlendirilir (bazı kusur tipleri için C).
- Sertifikanın düzenlenmesi: Başarılı olan kaynakçıya, onay kapsamını gösteren sertifika verilir.
Sertifika Neyi Kapsar? Esas Değişkenler
Sertifika, sınav parçasında kullanılan değişkenlere göre belirli bir onay aralığı tanımlar. Bu aralığın dışında yapılan kaynak sertifika kapsamında sayılmaz.
| Değişken | Örnek | Kapsama Etkisi |
|---|---|---|
| Proses | 135 MAG, 136 özlü tel, 141 TIG, 111 örtülü elektrot | Her proses ayrı nitelendirilir |
| Ürün tipi | Levha (P) / Boru (T) | Boru testi belirli koşullarda levhayı da kapsar |
| Kaynak tipi | Alın (BW) / Köşe (FW) | Alın kaynağı testi, uygun koşullarda köşe kaynağını kapsayabilir |
| Malzeme grubu | ISO/TR 15608 grup 1, 8, 10 vb. | Grup bazında kapsam genişler |
| Dolgu tipi | Dolu tel (S), özlü tel (M, B, R) | Tel tipine göre sınırlıdır |
| Kalınlık | Test kalınlığı t | t'ye bağlı bir aralığı onaylar |
| Pozisyon | PA, PB, PC, PF, PE, H-L045 | Zor pozisyonlar daha kolayları kapsar |
Kaynak pozisyonlarının ayrıntısı için kaynak pozisyonları yazımıza göz atabilirsiniz.
Geçerlilik Süresi ve Yenileme
Sertifikanın geçerli kalması iki koşula bağlıdır:
- 6 aylık teyit: Kaynak koordinatörü veya işveren, kaynakçının sertifika kapsamında kesintisiz çalıştığını her 6 ayda bir onaylar. Altı aydan uzun süre ilgili proseste çalışmayan kaynakçının sertifikası geçerliliğini yitirir.
- Uzatma yöntemi: EN ISO 9606-1 üç seçenek tanır: her 3 yılda bir yeniden sınav, son 6 ay içinde yapılmış iki üretim kaynağının hacimsel muayene veya tahribatlı testle doğrulanmasıyla 2 yılda bir uzatma, ya da üretim kalitesinin belgelendiği koşullarda süresiz geçerlilik (EN ISO 3834 sertifikalı üreticilerde).
Alıcılar için ipucu: Tedarikçi denetiminde sadece sertifikanın fotokopisini değil, son 6 aylık teyit imzasını ve uzatma yöntemini de kontrol edin.
Satın Alma Ekipleri Neyi Kontrol Etmeli?
- Sertifikadaki proses, malzeme grubu ve kalınlık aralığı sizin parçanızı kapsıyor mu?
- Pozisyon kapsamı, parçanın kaynak sırasında alacağı konumlara uygun mu?
- 6 aylık teyitler güncel mi?
- Kaynakçı listesi ile WPS listesi birbiriyle eşleşiyor mu?
- Kaynak koordinasyonu kaynak mühendisi (IWE/EWE) tarafından yürütülüyor mu?
ArmaWeld'de kaynakçı nitelendirmeleri, WPS portföyü ve proje belge paketi birlikte yönetilir; proje başında hangi kaynakçının hangi WPS ile çalışacağı netleştirilir. Konuyla ilgili ayrıntılar için WPS nedir? ve WPQR nedir? yazılarımızı da okuyabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaynakçı sertifikası kaç yıl geçerlidir?
EN ISO 9606-1'e göre seçilen uzatma yöntemine bağlı olarak 2 veya 3 yılda bir yenilenir; her iki durumda da 6 ayda bir işveren teyidi gerekir. EN ISO 3834 sertifikalı üreticilerde belgelenen üretim kalitesiyle süresiz geçerlilik de mümkündür.
EN ISO 9606-1 ile EN ISO 14732 arasındaki fark nedir?
EN ISO 9606-1 manuel ve yarı otomatik kaynak yapan kaynakçıları nitelendirir. Robotik ve tam mekanize kaynakta operatörler EN ISO 14732'ye göre nitelendirilir.
Alüminyum kaynağı için hangi standart geçerlidir?
Alüminyum ve alaşımları için kaynakçı nitelendirmesi EN ISO 9606-2 standardına göre yapılır.
Kaynakçı ve WPS Belgelerini Birlikte Görün
Projeniz için geçerli kaynakçı sertifikaları ve WPS listesini teklif aşamasında paylaşıyoruz.
Teklif İste →