Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), 1 Ocak 2026 itibarıyla geçiş döneminden kesin döneme geçti. Demir-çelik ürünleri mekanizmanın merkezinde yer alıyor ve kapsam yalnızca ham çelikle sınırlı değil: çelik konstrüksiyonlar ve bazı kaynaklı mamuller de CBAM'a tabi ürünler arasında.
AB'ye çelik yapı, şase, platform veya benzeri kaynaklı ürün ihraç eden firmalar için bu, müşterilerinden gömülü emisyon verisi talebinin artık rutin hale gelmesi anlamına geliyor.
CBAM Nedir, Kimi Etkiler?
CBAM, AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin üretiminden kaynaklanan karbon emisyonlarını fiyatlandırır. Amaç, AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki AB üreticileriyle ithal ürünler arasında eşit rekabet koşulu sağlamaktır. Kapsamdaki sektörler: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen.
- Yükümlü taraf: AB'deki ithalatçı (yetkili CBAM beyannamecisi).
- Veri sağlayan taraf: AB dışındaki üretici, yani ihracatçı Türk firması ve onun tedarik zinciri.
Önemli: İthalatçı doğrulanmış gerçek emisyon verisi sunamazsa AB'nin belirlediği varsayılan değerleri kullanmak zorunda kalır. Varsayılan değerler genellikle gerçek değerlerden yüksektir ve maliyeti artırır. Bu, veri sağlayabilen tedarikçiyi rekabette öne çıkarır.
Takvim: Geçiş Döneminden Kesin Döneme
| Dönem | Yükümlülük |
|---|---|
| Ekim 2023 – Aralık 2025 | Geçiş dönemi: üç aylık raporlama, mali yükümlülük yok |
| 1 Ocak 2026 | Kesin dönem başladı: yalnızca yetkili beyannameciler ithalat yapabilir |
| 2027 | CBAM sertifikası satışları ve 2026 ithalatları için ilk yıllık beyan |
| 2026 – 2034 | AB ETS ücretsiz tahsislerinin kademeli azalmasıyla CBAM yükünün artması |
2025 sonunda kabul edilen sadeleştirme paketiyle yıllık 50 tonun altında ithalat yapan küçük ithalatçılar muafiyet kapsamına alındı. Ancak büyük alıcılarınızın çoğu bu eşiğin üzerinde kalacağından veri talebi azalmayacaktır.
Not: CBAM takvimi ve uygulama kuralları AB tarafından güncellenebilir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel yükümlülükler için resmi kaynakları ve gümrük müşavirinizi takip edin.
Kaynaklı İmalat Ürünleri Kapsamda mı?
CBAM kapsamı Kombine Nomenklatür (KN/GTİP) kodlarıyla belirlenir. Demir-çelik başlığı altında yassı ve uzun ürünlerin yanı sıra 73. fasıldaki birçok mamul de yer alır; örneğin 7308 pozisyonundaki çelik konstrüksiyonlar ve aksamları (köprü parçaları, kuleler, kafes yapılar, platformlar vb.). Ürününüzün kapsamda olup olmadığı GTİP koduna göre tek tek kontrol edilmelidir.
Gömülü Emisyon Nasıl Hesaplanır?
Kaynaklı bir çelik ürünün gömülü emisyonu iki ana bileşenden oluşur:
- Öncül malzemelerin emisyonu: Kullanılan sac, profil ve boruların üretiminden gelen emisyon. Bu veri çelik üreticisinden (tedarikçinizden) alınır ve toplamın büyük kısmını oluşturur.
- Kendi prosesinizin emisyonu: Kesim, kaynak, ısıl işlem ve boyada kullanılan yakıt ve elektrikten kaynaklanan doğrudan ve dolaylı emisyonlar.
Bu nedenle CBAM hazırlığının ilk adımı, çelik tedarikçilerinizden ürün bazında emisyon verisi talep etmek ve bu veriyi parti numarasıyla eşleştirebilmektir.
İhracatçılar İçin Hazırlık Adımları
- AB'ye satılan ürünlerinizin GTİP kodlarını CBAM ek listesiyle karşılaştırın.
- Çelik tedarikçilerinizden tesis ve ürün bazlı emisyon verisi isteyin.
- Üretim tesisinizin enerji ve yakıt tüketimini ürün gruplarına dağıtabilecek bir ölçüm altyapısı kurun.
- Malzeme izlenebilirliğini (EN 10204 3.1 sertifikası – parti – ürün) dijital olarak eşleştirin.
- Verilerin bağımsız doğrulamaya hazır olması için kayıtlarınızı denetlenebilir şekilde tutun.
Malzeme ve parti izlenebilirliği zaten EN ISO 3834-2 ve EN 1090 sistemlerinin parçasıdır. Bu altyapıya sahip firmalar CBAM veri hazırlığında önemli bir avantajla başlar.
Sık Sorulan Sorular
CBAM kesin dönemi ne zaman başladı?
CBAM'ın kesin dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Bu tarihten itibaren kapsamdaki ürünleri AB'ye yalnızca yetkili CBAM beyannamecileri ithal edebilir.
Çelik konstrüksiyonlar CBAM kapsamında mı?
Evet, 7308 GTİP pozisyonundaki çelik konstrüksiyonlar ve aksamları CBAM kapsamındaki demir-çelik ürünleri arasındadır. Her ürün için GTİP koduna göre kontrol yapılmalıdır.
CBAM ücretini kim öder?
CBAM yükümlülüğü AB'deki ithalatçıya aittir. Ancak ithalatçı gerçek emisyon verisini AB dışındaki üreticiden almak zorundadır; veri sağlayamayan tedarikçiler varsayılan değerler nedeniyle daha maliyetli hale gelir.
İhracat Projeniz İçin İzlenebilir Üretim
Malzeme partisinden son ürüne kadar izlenebilir kaynaklı imalat için projenizi paylaşın.
Teklif İste →