Yapısal çelik imalatında boyutsal toleranslar; parçaların sahada birbirine uyum sağlaması, montaj güçlüğü yaratmaması ve yapısal hesaplarla uyumlu olması açısından kritik öneme sahiptir. Fazla toleranssız üretim gereksiz maliyet ve zaman gerektirir; yetersiz toleranssız üretim ise saha sorunlarına ve revizyon maliyetlerine yol açar.
EN ISO 13920, kaynaklı çelik yapılar için genel boyutsal tolerans sınıflarını tanımlayan temel standarttır. EN 1090-2 bu standarda atıfta bulunur ve uygulama sınıfına (EXC) göre uygulanacak tolerans sınıfını belirtir.
EN ISO 13920 Tolerans Sınıfları
| Boyut Türü | Sınıf A | Sınıf B | Sınıf C | Sınıf D |
|---|---|---|---|---|
| Uzunluk (30–120 mm) | ±1 mm | ±1 mm | ±2 mm | ±4 mm |
| Uzunluk (120–400 mm) | ±1 mm | ±2 mm | ±3 mm | ±6 mm |
| Uzunluk (400–1000 mm) | ±1,5 mm | ±3 mm | ±4 mm | ±8 mm |
| Uzunluk (1000–2000 mm) | ±2 mm | ±4 mm | ±6 mm | ±11 mm |
| Uzunluk (2000–4000 mm) | ±3 mm | ±6 mm | ±9 mm | ±16 mm |
Açı toleransları için E sınıfı (±20') ve F sınıfı (±45') kullanılır. Doğrusallık/düzlemsellik için G (daha sıkı) ve H (daha geniş) sınıfları geçerlidir.
EN 1090-2 ile İlişkisi
EN 1090-2'de çeşitli yapısal bileşenler için tolerans sınıfı gereklilikleri belirtilmiştir. Genel kural:
- EXC1 — Tolerans Sınıfı D veya C (geniş tolerans)
- EXC2 — Tolerans Sınıfı C veya B
- EXC3 — Tolerans Sınıfı B veya A (sıkı tolerans)
- EXC4 — Tolerans Sınıfı A (en sıkı)
EN 1090-2 Ek D.1.1'de ayrıca profil doğrusallığı, flanş dikliği, gövde düzlemselliği gibi yapı elemanı geometrisine özgü özel toleranslar da tanımlanmıştır.
Pratik not: Teknik resimde tolerans sınıfı belirtilmemişse EN 1090 kapsamındaki çalışmalarda EXC sınıfına uygun varsayılan sınıf uygulanır. Sözleşmede tolerans sınıfını açıkça belirtmek ilerideki anlaşmazlıkları önler.
Ölçüm Yöntemleri
Boyutsal kontrol için kullanılan yöntemler ve araçlar:
- Manuel Ölçüm: Şerit metre, dijital kumpas, açı mastarı — Tolerans sınıfı C ve D için genellikle yeterli.
- Lazer Traker veya Total Station: Büyük yapı elemanlarında (kirişler, kafes sistemleri) mm altı hassasiyet. EXC3 kapsamındaki büyük yapılar için önerilir.
- 3D Tarama: Tüm yüzey haritalaması; karmaşık geometriler ve revizyon analizi için.
ArmaWeld'de Boyutsal Kontrol Süreci
ArmaWeld'de her yapısal bileşen, kaynak sonrası boyutsal kontrol aşamasından geçer. EXC3 projeleri için ölçüm planı üretim öncesinde hazırlanır; kritik boyutlar ve kontrol noktaları belirlenir. Ölçüm sonuçları boyutsal kontrol raporuna (dimensional inspection report) işlenir ve sevkiyat belge paketiyle birlikte teslim edilir. Sapma tespitinde CAPA (Düzeltici ve Önleyici Faaliyet) süreci başlatılır; kök neden analizi kayıt altına alınır.
Hassas Boyutsal Kontrolü Olan Çelik Yapı Projeniz
Teknik resminizde tolerans sınıfı belirsizse birlikte belirleyelim; ölçüm planı ve boyutsal kontrol raporu ile teslim edelim.
Teklif İste →