Kaynak Distorsiyonu: Önleme ve Düzeltme Yöntemleri

Kaynak distorsiyonu, kaynak ısısının yarattığı eşit olmayan ısınma ve soğumanın bir sonucudur. Eşit olmayan termal genleşme ve büzülme, parçada kalıcı şekil değişikliklerine — bombelenme, eğilme, çarpılma ve doğrultu sapması — yol açar.

Distorsiyon Türleri

Distorsiyonu Etkileyen Faktörler

• Isı girdisi (Q): Yüksek ısı girdisi daha fazla distorsiyon yaratır.
• Kaynak hacmi: V-kaynak X-kaynaktan daha çok distorsiyon yaratır.
• Paso sayısı ve sırası: Çok pasolu, dengeli sıralı kaynak tek pasodan daha az distorsiyona yol açar.
• Bağlantı geometrisi: Kalın kesitler daha rijit, ince kesitler daha esnektir.
• Malzeme termal genleşme katsayısı: Paslanmaz çelik karbon çelikten %40 daha fazla genleşir.
• Kısıtlama derecesi: Rijit fikstür distorsiyonu önler, kalıcı gerilme yaratır.

Önleme Stratejileri

1. Tasarım Aşamasında

• Mümkün olduğunca simetrik kaynak tasarımı (X-kaynak, çift taraflı dolgu)
• Gereksiz kaynak metalinden kaçının
• Bağlantı sayısını minimize edin

2. Hazırlık Aşamasında

• Ters bombe (pre-camber): Beklenen distorsiyonun aksi yönde önceden form verilir
• Punto kaynak: Yeterli sayıda ve doğru aralıkta (50–150 mm)
• Fikstür ve şablon: Geometriyi sabit tutar

3. Kaynak Sırasında

• Atlamalı (skip) kaynak: Farklı bölgelere atlayarak
• Geriye kaynak (back-step): Her pasoyu geriye doğru uygula
• Çift taraflı kaynakçı: İki taraftan simetrik kaynak
• Düşük ısı girdisi: Aralıklı paso, küçük elektrod çapı

Sayısal Tahmin ve Düzeltme

Enine çekme tahmini: ΔS ≈ 0.2 × A_w / t

Onarım: Distorsiyon Düzeltme

• Mekanik düzeltme: Pres, çekiç (yalnızca ince saclar)
• Sıcak nokta düzeltmesi: 600–650°C'ye ısıtma, kontrollü soğutma
• Endüksiyon düzeltmesi: Hassas uygulamalar için